Lutuv Caa thekhing pakie ca ''Hmang Za Liy'' ta hnangce ta cape pahing (Post) thapa cuo ta ivie taa. Lutuv saa icuokie nacuokie luocang Awhnaa mataw tiy ungta (Na dammaw?,) tapa lataa Na tluoma?,tluocama ta pahing thlungvie te sungnaa vievama?
Pachang sa na pa
1959 ning, Hnaring khy lieta zaa aw pa R.C.M. Siebyi (Rev.Fr, Andre Bareight) ta Lutuv caa Vowels (10) aa za tue. Lutuv Chin Reader tate CaaUv taa ta aa za ca pe, aa za pa pya. 1965-66 ning, aa ma aa si pakhaa na kaw ta (Proof reading&Correction) Lutuv Chin Reader CaaUv lieta aa ma paa pa zaw za pa re hmuo va yi. (I mean the typing mistakes in the Reader).
1970 ning Rev. Hmang Kaw ta Lutuv Caa aa za tue ra. 1.7.1972 ningta ma lutuv caa suokha aa cuo riy pa ta Uvthyi zaw zaahmya yi te ma caa ca suokha ta aa ma za ca pe. Vowels (1 taata 8) te hing R.C.M. Siebyi tue pa aa ma za pahmang. (9hne10) hing Uvthyi zaw naatla ta aa ma za tue chiy. Salie nuhlaw chuo te ta maw li riy pa ta Uvthyi zaw Naatla na pa, Palung tling na pa "Biezaw" Caa ta aa ma za ca pe.
Zaacapetuv:Sazaa, Thlaa Tie (or) Saya Thla Tial, Hnaring Khy.
A. Lutuv Caa lieta aa hmuo hluv ce pa zaw . (17)
( A | E | I | U | AA | Y | YA | YI | IY | UO | UE | UV | IE | AW | ING | ANG | UNG ) | ||||
A | ||||||||||||||||||||
B | Ba | Be | Bi | Bu | Baa | By | Bya | Byi | Biy | Buo | Bue | Buv | Bie | Baw | Bing | Bang | Bung | |||
C | Ca | Ce | Ci | Cu | Caa | Cy | Cya | Cyi | Ciy | Cuo | Cue | Cuv | Cie | Caw | Cing | Cang | Cung | |||
D | Da | De | Di | Du | Daa | Dy | Dya | Dyi | Diy | Duo | Due | Duv | Die | Daw | Ding | Dand | Dung | |||
E | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | |||
F | Fa | Fe | Fi | Fu | Faa | Fy | Fya | Fyi | Fiy | Fuo | Fue | Fuv | Fie | Faw | Fing | Fand | Fung | |||
G | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | |||
H | Ha | He | Hi | Hu | Haa | Hy | Hya | Hyi | Hiy | Huo | Hue | Huv | Hie | Haw | Hing | Hang | Hung | |||
I | - | ie | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | |||
J | Ja | Je | Ji | Ju | Jaa | Jy | Jya | Jyi | Jiy | Juo | Jue | Juv | Jie | Jaw | Jing | Jang | Jung | |||
K | Ka | Ke | Ki | Ku | Kaa | Ky | Kya | Kyi | Kiy | Kuo | Kue | Kuv | Kie | Kaw | King | Kang | Kung | |||
L | La | Le | Li | Lu | Laa | Ly | Lya | Lyi | Liy | Luo | Lue | Luv | Lie | Law | Ling | Lang | Lung | |||
M | Ma | Me | Mi | Mu | Maa | My | Mya | Myi | Miy | Muo | Mue | Muv | Mie | Maw | Ming | Mang | Mung | |||
N | Na | Ne | Ni | Nu | Naa | Ny | Nya | Nyi | Niy | Nuo | Nue | Nuv | Nie | Naw | Ning | Nang | Nung | |||
O | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | |||
P | Pa | Pe | Pi | Pu | Paa | Py | Pya | Pyi | Piy | Puo | Pue | Puv | Pie | Paw | Ping | Pang | Pung | |||
Q | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | |||
R | Ra | Re | Ri | Ru | Raa | Ry | Rya | Ryi | Riy | Ruo | Rue | Ruv | Rie | Raw | Ring | Rang | Rung | |||
S | Sa | Se | Si | Su | Saa | Sy | Sya | Syi | Siy | Suo | Sue | Suv | Sie | Saw | Sing | Sang | Sung | |||
T | T | Te | Ti | Tu | Taa | Ty | Tya | Tyi | Tiy | Tuo | Tue | Tuv | Tie | Taw | Ting | Tang | Tung | |||
U | - | ue | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | |||
V | Va | Vue | Vi | Vu | Vaa | Vy | Vya | Vyi | Viy | Vuo | Vue | Vuv | Vie | Vaw | Ving | Vang | Vung | |||
W | - | - | - | - | -Waa | - | - | - | - | - | - | - | - | - | -Wing | - | - | |||
X | Xa | Xe | Xi | Xu | Xaa | Xy | Xya | Xyi | Xiy | Xuo | Xue | Xuv | Xie | Xaw | Xing | Xang | Xung | |||
Y | Ya | - | yi | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | |||
Z | Za | Ze | Zi | Zu | Zaa | Zy | Zya | Zyi | Ziy | Zuo | Zue | Zuv | Zie | Zaw | Zing | Zang | Zung | |||
Ch | Cha | Che | Chi | Chu | Chaa | Chy | Chya | Chyi | Chiy | Chuo | Chue | Chuv | Chie | Chaw | Ching | Chang | Chung | |||
Hm | Hma | Hme | Hmi | Hmu | Hmaa | Hmy | Hmya | Hmyi | Hmiy | Hmuo | Hmue | Hmuv | Hmie | Hmaw | Hming | Hmang | Hmung | |||
Hn | Hna | Hne | Hni | Hnu | Hnaa | Hny | Hnya | Hnyi | Hniy | Hnuo | Hnue | Hnuv | Hnie | Hnaw | Hning | Hnang | Hnung | |||
Hl | Hla | Hle | Hi | Hlu | Hlaa | Hly | Hlya | Hlyi | Hliy | Hluo | Hlue | Hluv | Hlie | Hlaw | Hling | Hlang | Hlung | |||
Hr | Hra | Hre | Hri | Hru | Hraa | Hry | Hrya | Hryi | Hriy | Hruo | Hrue | Hruv | Hrie | Hraw | Hring | Hrang | Hrung | |||
Kh | Kha | Khe | Khi | Khu | Khaa | Khy | Khya | Khyi | Khiy | Khuo | Khue | Khuv | Khie | Khaw | Khing | Khang | Khung | |||
Ng | Nga | Nge | Ngi | Ngu | Ngaa | Ngy | Ngya | Ngyi | Ngiy | Nguo | Ngue | Nguv | Ngie | Ngaw | Nging | Ngang | Ngung | |||
Ph | Pha | Phe | Phi | Phu | Phaa | Phy | Phya | Phyi | Phiy | Phuo | Phue | Phuv | Phie | Phaw | Ping | Phang | Phung | |||
Th | Tha | The | Thi | Thu | Thaa | Thy | Thya | Thyi | Thiy | Thuo | Thue | Thuv | Thie | Thaw | Thing | Thang | Thung | |||
Tl | Tla | Tle | Tli | Tlu | Tlaa | Tly | Tlya | Tlyi | Tliy | Tluo | Tlue | Tluv | Tlie | Tlaw | Tling | Tlang | Tlung | |||
Thl | Thla | Thle | Thli | Thlu | Thlaa | Thly | Thlya | Thlyi | Thliy | Thluo | Thlue | Thluv | Thlie | Thlaw | Thling | Thlang | Thlung | |||
1.Lutuv Khy ming zaw:
Pang Tie, La U, Ca Paw, Zing Maa, Law Thuo Tluo, Lung Kyi, Saa Ta, He Puv Khy Hlung (or) Khy Thaa, Aa Suo, Se Tung, ThuoThliy, Tyi Se, Chyi Nge, ThawAw, Khy Hruo, Lyi Puv, Hna Ring.
2. Tluo ming zaw:
Byi pa tluo, Thuo tlung tluo, He thlue tluo.
3.Ing Sahring ming zaw:
Aa naa, Si, Jue, Aaruo, Va, Aa, Uv, Ziekuo, Cawpe, Mangdaali etc.
4. Saruo pa ming zaw:
Aale, Kawruo, Jalie, Jane pa, Sasuv, Jakyi, Javaw, Chingde, Pangie, Saazaa, Sathaa, Sakhiy, Saakuv, Ruouv, Aazaw, Sahaa, Jahnie, Hnaacabuv pa, Kaalaase,Thlungvaw, Saahluv, Saahring, Saathe, Phiepahlaa pa, Siesie, Savi, Piyvu,Lyicuo, Thiebyi, Pazuvbyi, Pazuvcu, Pazuv,Thiecaa, Siehling, Pataa, Chungbe, Aabe, Saathuo, Siehruo pa, P riy, Vyakang pa etc.
5. Tiy Saruo pa ming zaw:
Ngakhe, Ngathlu, Ngaphuv, Ngaaphaa, Mingcakuvnung, Ngavuo, Ngakhaa, Ngacahriy, Ngahmung , Ngalang, Ngachie, Ngahlaapatluo, Ngaruopa u, Ngaciecahriy, Lungbe, Ngasiepuo, Jaie, Jiekuopa, Ngale, Ngaphiepahluv, Hmyasyipa, Sieta ngalang etc.
6. Diedung ciycyi ming zaw:
Aahe, Mating, Ingkaw, Byihlyi, Buohlaa, Mingruocihluv, Susamaa, Uvsaa, Titaw, Tuothlingthyi, Muo/Maaka aw, Sawhue, Taanphazaa, Pasuv, Thawpaa, Rawtuv, Cau, Kaafi, Babya, Uohie, Uohliy, Bisakuv, Chuovyi, Maamaw, Paziy, Iesing, Thlahmie, Khaachung, Piesiy, Kawpuv, Hnaahne, Hmiekhuv,Chungdiyta , Uovy, Basa, Raalaw etc.
Hmieluo cuota pachang the riy pa
Aa hluo ningta (J hne X)hing za hmuo tuv va yi. Aa cuo baa laa pa tah J hne X hing ma hmuo li pa ta aa cuo kie ca Lutuv caa hing hmieluo Gramma aa ca pe the'aa vyi. Aa ma na kaw ca ta J hne X hing ma hmuo puo ra'aa tli ung. Lutuv Caa lieta aa ue'aa lu pa zaw ca (C hne J , S hne X )zaw ta aa ma cuo.
- C hne S hing Verb ta mahmuo'aa ung.
- J hne X hing Noun ta mahmuo'aa ung.
1. (a) Ca: Cathla'aa ang. (b) Ce: Aalung ce kha. (c) Cu: Khuekhue pa cu. (d) Caa: Caa'aa theh, Caa the. (e) Cyi: Pakaa cyi caw. (f) Ciy: Luoriy na'aa ciy puo. (g) Cuo: Aa cuo sa. (h) Cue: Aaming naa cue. (i) Cuv:Sing na pa na'aa cuv. (j) Cie: Aacie hangsa. (k) Cing: Jaku na'aa cing. (l) Cang: Pavaa na aa cang etc.
2. (a) Sa: Sahraa. (b) Saa: Thing na'aa saa. (c) Si: Luluo na'aa si OR Luluo naa si. (d) Syi: Thing na'aa syi OR Thing naa syi. (e) Suo: Suohraa. (f) Sue: Chuovyi suekha. (g) Suv: Aama'aa suv etc.
3. (a) Ja: Japaa, Janung. (b) Je: Jerusalem. (c) Ji: Jiphang. (d) Jaa: Mr.Jaa Huv (or) Ms.Jaa Me. (f) Juo: JuoJuo hne Naa Naa. (g) Jue: Ing Sahringming. (h) Jie: U Jie Hmung , U Jie Kung (or) Daw Jie Hlyi. (i) Jaw: Jawsaa maa hryi pa Jaw. (j) Jing: Jingtawhryi , Jingbuohryi etc.
4. (a) Xa: Jawsaa ma ning pa. (b) Xe: Dize hmuopa Chechiy me kaa ming. (c) Xi: Ing Sahringming. (d) Xu:Aatuv, Aahryi zaw aa ma tue na pa Xu Ing. (e) Xaa: Jawsaa ma ce pa mingzaw. (f) Xiy: Matluo li ningta madang pa. (g) Xue: Nungchiy ningta aa muo pa etc.
Aacapetuv: Mr. AugustineHmun Za Lian,
Malaysia
Malaysia
No comments:
Post a Comment